اسد الله معطوفى

934

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

در داخل قلعه دو سنگ مزار متعلق به 700 سال پيش وجود داشت كه هر دو مفقود شده‌اند . بر روى يكى از آن‌ها كلمه « ابن مزيد » خوانده مىشد . 6 - خطوط به كار گرفته شده بر روى سنگ مزارها اكثرا ساده و معمولى ( براى مردگان طبقات معمولى و عامه ) و در تعدادى از آن‌ها خط نسخ ، نستعليق و ثلث ( براى خواص و متمولين ) به چشم مىخورند . 7 - سنگ مزارها تزئينات هنرى قابل توجهى ندارند ، ولى چند نماد ، علائم آئينى و توتميك را بر روى آن‌ها مىتوان ديد كه بىارتباط با نشانه‌هاى قبيله‌اى و طايفه‌اى نبوده‌اند . شاخص‌ترين اين علائم و نمادها عبارتند از : شانه يك سويه ، شانه دو طرفه ( دوسر ) ، دوايرى به صورت قرص ماه يا خورشيد ( نمادى از خورشيد و نور ) ، مهر و تسبيح و چند مورد ابزارهاى جنگى . تصوير شانه دوسر در اكثر سنگ‌ها قابل رويت هستند كه احتمالا حالت توتم طايفه‌اى داشته و براى زنان متوفى به كار مىرفته‌اند . 8 - در اكثر قريب به اتفاق گورسنگ‌ها ، در زمان حك تاريخ فوت متوفى ، چند صفر اضافه در بين اعداد و يا يك علامت حمزه ( 6 كوچك ) آورده‌اند كه در كار ميدانى و پژوهشى نگارنده علت آن‌ها مشخص نگرديدند . البته اين مورد شاخص در سنگ‌هاى ساير گورستان‌هاى قديمى روستاهاى واقع در « دهنه محمدآباد » و نيز چند گورستان ديگر گرگان تاريخى هم ديده شده‌اند . 9 - مورد قابل توجه ديگر آنكه در گورستان دوم ( واقع در جنوب شرق روستا ) اكثر سنگ هاى مهم و نيمه‌مجلل متعلق به خانم‌هاست كه بايد خانزاده‌ها ، خواهران ، مادران يا همسران خان‌ها يا دامداران بزرگ منطقه بوده باشند . 10 - يكى از سنگ‌هاى قبرستان دوم سيامرگو به احتمال زياد متعلق به پسر ملاقاسم معروف يكى از شخصيت‌هاى مشهور طرفدار مشروطه در منطقه كتول ، فندرسك و راميان بود كه سرانجام بقتل رسيد . مدتى بعد يكى از فرزندان او يعنى على هم به طرز مشكوكى كشته شد . اين سنگ با توجه به اسم على ، سال 1324 و پسر ملا قاسم بودن ، احتمالا متعلق به اوست كه پس از مرگ در گورستان تاريخى ييلاق آن‌ها دفن شد .